سریال ایرانی نقد سریال افعی تهران؛ آسیب‌شناسی روان‌رنجوری یا اعترافات یک ذهن خطرناک

[~Vine~]

بازیگران «افعی تهران» در کشش سریال نقش مهمی را ایفا می‌کنند. شیمی بین معادی و دولتشاهی خوب است. شیمی او با آزاده صمدی هم خوب است. مریلا زارعی یک بار در «سربازهای جمعه» مسعود کیمیایی نقشی مشابه را بازی کرده و اینجا هم با همان حال و هوا یک قاتل زن خوب ساخته است. نه خیلی خوب اما قابل قبول. سامان مقدم بخش خودش را سعی کرده با مونتاژهای موزیک ویدیووار با فست موشن و اسلو موشن شهری و یک سری ترانه خوب انگلیسی‌زبان جبران کند. به جز صحنه‌های دیالوگ‌دار که از دل سریال‌های هالیوودی بیرون آمده است، «افعی تهران» در لحظاتی به یکباره کمی شبیه آگهی‌های تبلیغاتی می‌شود، کمی هم کلیپ‌های خارجی. این‌ها همه از سابقه کاری سامان مقدم می‌آید و علائقش.

 

[~Vine~]

شوخی با اهالی سینما هم خوب است. راحت بودن سینماگران با شوخی با خودشان هم خوب است. اما اگر این را ارزش سریال در نظر بگیریم، اینکه پژمان جمشیدی تا این حد هم با خودش شوخی داشته باشد، آن را به ضد ارزش تبدیل می‌کند. می‌شد راش‌های بیشتری گرفت تا روایت کامل‌تر و سریال جذاب‌تر شود. اما سریال‌های شبکه نمایش خانگی هم دیگر حکم پست‌های اینستاگرامی را دارند، عمر و تأثیرشان کوتاه است. طوری ساخته می‌شوند که بشود ازشان ویدیوهای کوتاه لایک و ویو بگیر برای اینستاگرام بیرون کشید. اگر ترانه معروف غربی داشته باشد که چه بهتر. یکی از انتقادات جدی‌ای که می‌شود به مقدم وارد کرد استفاده بیش از اندازه از همین ترانه‌های غربی است. بله، فضای سریال غربی است و شخصیت‌‌ها آشکارا غرب‌زده‌اند. بنابراین، این‌ها موزیک غربی گوش می‌دهند. اما به طور کلی استفاده از موسیقی در فیلم زیاد و گلدرشت بود و بیشتر به نظر می‌آمد برای جذب مخاطب بیشتر بود، چون جاهایی حضورش بی‌مورد بود. اما به جای استفاده از موزیک غربی می‌شد کمی سر کیسه را شل کرد و از چند ترانه ایرانی هم استفاده کرد. به هر حال اگر این شخصیت‌ها فرامرز اصلانی گوش می‌دهند حتماً موزیک‌های ایرانی دیگری هم گوش می‌دهند.

 

[~Vine~]

«افعی تهران» پایان‌بندی خوبی داشت. گرچه هرگز نمی‌بینیم که قاتل طعمه‌هایش را چطور به دام انداخته و چطور به قتل رسانده و ردپایش را هم چنان پاک کرده است که تنها با یک ویدیوی ساخته‌شده با حقه‌های سینمایی می‌تواند پلیس همیشه برنده را دور بزند و از مهلکه جان سالم به در ببرد. یا لزومی دیده نمی‌شود کمی بیشتر به رابطه پسر و مادر پرداخته شود مثل رویارویی که در «پاتریک ملروز» میان پاتریک و مادر خطاکارش دیدیم. طبق معمول هم همه‌چیز جمع شده بود تا خیلی راحت در قسمت پایانی فاش شود اما شکل فاش شدنش حتی اگر تقلیدی بود خوب بود. جالب بود. اینکه اجازه داده شد ضد قهرمان در نهایت آزاد برود پی سرنوشت خودش و گیر نیفتد، اینکه با روان‌درمانی شاید دست‌کم در زندگی شخصی خودش و در ارتباط با پسرش پیشرفت و بهبود داشته باشد، هم همدلی با یک انسان آسیب‌دیده است و حاوی این پیام که تراپی تأثیرگذار است. اگر آرمان پدری داشت که او را تبدیل به یک سایکوپث جانی کرد، (با اینکه ریشه‌های روان‌رنجوری پدر را نمی‌بینیم) شاید خودش با روان‌درمانی روح و جسم پسرش را آزار ندهد تا در آینده به یک قاتل دیگر تبدیل شود. قاتلی که مثل آدم عادی کنار ما هست و زندگی می‌کند. حالا نه شاید به همین راحتی که مقدم و معادی در سریالشان نشان دادند.

 

[~Vine~]

یکی از نکات مثبت سریال تصویر واقعی صادقانه‌ای است که از یک شخص آسیب‌دیده در کودکی و نوجوانی به نمایش می‌گذارد. برای آسیب‌شناسی سیستم فشل تربیتی و آموزشی چه در خانه و چه در مدرسه باید دروغ‌ها و کمپلکس‌های آرمان بیانی را ببینیم تا انگیزه اعمال بد و خوبش را درک کنیم. ما به تصویر کلیشه‌ای انسانی که دست به عمل شر می‌زند، پس حتماً هیولاست، عادت داریم. آرمان بیانی پیمان معادی این کلیشه را رد می‌کند. او برای معلمی که در نوجوانی او را آزار داده به واسطه ریش سفیدش احترام قائل نیست. او به درستی در برابر او عقده‌گشایی می‌کند و حالا که در جایگاه قدرت است از او انتقام می‌گیرد. این نتیجه بزرگ شدن در سیستم آزار و درمان نشدن است. البته تمام بهای این آزار را طبعاً خود شخص نباید بپردازد اما گویا چاره‌ای هم نیست. آزار همیشه از بیرون است و درمان همیشه کاری انفرادی.

 

[~Vine~]

سازندگان «افعی تهران» آشکارا بر این باورند که برای حل مشکلات روانی جامعه باید بتوانیم تصویری واقعی و نه لزوماً و مطلقاً سیاه را از آن‌ها در سینما و تلویزیون نشان دهیم. «افعی تهران» طرف تمام کودکان آسیب‌دیده از سیستم آموزشی و تربیتی سراسر خطا و غیرانسانی‌ای می‌ایستد که می‌تواند از کودکی معصوم می‌تواند یک عقده‌ای یک جانی بسازد. یک شکست‌خورده در تمام ابعاد زندگی با وجود تمام کتاب‌های خوانده و سوادهای کسب‌کرده. این سیستم آموزشی تقدس نمی‌خواهد. «افعی تهران» می‌خواهد هشدار دهد که چطور اجتماع بدون آگاهی و روان‌درمانی به تمام ابعاد خود آسیب می‌زند. سریال روانشناختی پلیسی معمایی کمدی سامان مقدم با این پایان‌بندی می‌تواند فصل دوم هم داشته باشد. شاید آنجا با پس‌زمینه شخصیت خانم دکتر عاشق هم آشنا شویم و ببینیم که حتی حالا که از آرمان نمی‌ترسد، شهامت بودن در کنار او را هم دارد. این می‌شود یک سریال امریکایی تمام‌عیار. درست همان‌طور که سازندگانش دوست دارند.

 

[~Vine~]

شناسنامه‌ی سریال «افعی تهران»
کارگردان: سامان مقدم
بازیگران: پیمان معادی، سحر دولتشاهی، آزاده صمدی، مریلا زارعی، هومن سیدی، امین حیایی، سروش صحت، مهران مدیری، سام نوری
محصول: ۱۴۰۲، ایران
امتیاز imdb به سریال: ۷.۱ از ۱۰
خلاصه داستان: یک منتقد سینما به نام آرمان بیانی در حال ساخت فیلمی با سوژه یک قاتل زنجیره‌ای زنده به نام افعی تهران است. او از همسرش طلاق گرفته و یک فرزند دارد که دور از او زندگی می‌کند. ورود دوباره پسرش به زندگی آرمان باعث می‌شود به دنبال روان‌درمانی برود.