آموزش فضاسازی در داستان | 3

[ماهی زلال پرست]

فضاسازی چیست؟
فضاسازی داستان چیزی فراتر از مکان وقوع داستان است. فضاسازی شامل عواملی مانند پیشینه تاریخی، فرهنگ، محیط اقتصادی - اجتماعی و جو می شود. فضاسازی بر عواملی چون زبان شخصیت، سبک نوشتن، نوع داستان و محیط کلی تأثیر می گذارد. همه این عناصر باید مطابق با طرح و پیرنگ داستان، شخصیت ها و موضوع داستان شما عمل کنند.

 

[ماهی زلال پرست]

فضاسازی داستان بخش جدایی ناپذیر داستان است، بنابراین توجه داشته باشید که انتخاب فضاسازی به بهترین شکل ممکن آنچه می خواهید را به خواننده منتقل کند.

حال سوالی که پیش می آید این است که فضاسازی در داستان چه نقشی دارد؟

1. فضاسازی به تعیین پارامترهای داستان کمک می کند​

وقتی یک فضا را برای داستان انتخاب می کنید در واقع داستان خود را محدود کرده اید و این نکته مثبتی می تواند باشد. از آن جایی که به فرآیند تصمیم گیری کمک می کند و مجموعه ای از گزینه های قابل اجرا را برای فضای داستانی ارائه می دهد و سایر گزینه ها را حذف می کند و این به شما این امکان را می دهد تا روی بهترین گزینه ها تمرکز کنید.

به عنوان مثال، اندی ویر داستان خود به عنوان "مریخی" را در مریخ فضاسازی کرده است. این فضا برای داستان، انتخاب های او را محدود کرده است. مثلاً اینکه شخصیت داستان مارک واتنی با زن رویاهای خود در سیاره سرخ ملاقات کند امکان پذیر نیست و در غیر این صورت می توانست داستان را از محور خود خارج کرده و کلا آنرا به چیز دیگری تبدیل کند.

 

[ماهی زلال پرست]

2. فضاسازی به وحدت عناصر داستان کمک می کند​

فضاسازی نقش زیادی در وحدت در یک داستان دارد و بخش اعظم آن در سطح ناخودآگاه اتفاق می افتد. اما یک تکنیک مفید وجود دارد که می توانید با استفاده آگاهانه از آن بخش های متحرک داستان خود را به یک کلِ منسجم پیوند دهید: به یک عنصر خاص مکرر ارجاع کنید.

به عنوان مثال، اگر داستان در شهری در کنار یک رودخانه خروشان فضاسازی شده باشد و موضوع به ماهیت ناخوشایند گذر زمان اشاره دارد، می توان از آن رودخانه به عنوان یک عنصر اصلی استفاده کرد. در اوایل داستان یک یا دو بند به توصیف رودخانه با جزئیات حسی خاص پرداخته شود، تا خوانندگان درک کنند که رودخانه چقدر سریع، طویل و خروشان در جریان است. سپس از رودخانه به عنوان نمادی وحدت بخش دوباره و دوباره استفاده شود. مثلا در مورد رودخانه در روزنامه ای که شخصیت داستان می خواند مقاله ای منتشر شده باشد. شخصیت دیگری از مرگ برادرش در آن رودخانه بگوید. دو شخصیت در آنجا ملاقات کنند. به دنبال فرصت هایی باشید که به رودخانه اشاره کنید و یا در داستان بکار گیرید و به این ترتیب آن را به ستون اصلی داستان تبدیل کنید که سایر عناصر را با هم پیوند می دهد.

 

[ماهی زلال پرست]

3. فضاسازی به بیان تِم داستان کمک می کند​

فراتر از ارائه یک چارچوب سازگار و پیوند دادن عناصر داستان، فضاسازی می تواند به بیان تِم و موضوع داستان نیز کمک کند. به عنوان مثال در داستانی هنگامی که جهت وزش باد تغییر می کند و آسمان صاف می شود، این می تواند نشانی از امید در شخصیت ها باشد.

 

[ماهی زلال پرست]

4. فضاسازی می تواند به تعریف شخصیت داستان شما کمک کند​

اگر شخصیت داستان خود را به عنوان محصولی از محیط خود نشان دهید، هر کاری که برای توسعه و رشد فضای داستان انجام دهید، بر شخصیت داستان شما نیز منعکس می شود. این یک روش عالی برای انتقال جنبه های مهم شخصیت داستان به خواننده است. در مقابل، می توانید با استفاده از فضای داستان به روشی دیگر نیز استفاده کنید، شخصیت خود را در محیطی کاملاً خلاف ماهیت او قرار دهید. این کار باعث ایجاد تنش فوری در داستان می شود و می تواند داستان جالبی را بوجود آورد.

 

[ماهی زلال پرست]

5. فضاسازی می تواند طرح داستان را پیش ببرد​

تغییر در فضای داستان می تواند شخصیت های شما را مجبور به کُنش کند و طرح داستان را پیش ببرد. همچنین، چنین تغییراتی سطح تَنش را نیز افزایش می دهند.

مثلاً سدی می شکند؛ سیل شهری را در بر می گیرد. یک کارخانه ورشکست می شود و مردم شغل خود را از دست می دهند. خانواده ای خانه رؤیایی خود را سرانجام می سازد که فرزندانشان با خیال راحت بتوانند بازی کنند ولی دولت یک زندان در کنار آن ها بنا می کند.

فضا را تغییر دهید، طرح داستان خود را پیش ببرید. و لزوماً این تغییر نباید ملموس باشد، می تواند تغییر در چشم انداز باشد.

به عنوان مثال، زنی از همسرش راضی است. شوهر هرگز شکایت نمی کند که زنش روزهایش را با دوستان خود در کافی شاپ ها سپری می کند. او در مورد پخت و پز و کارهای خانه اش ایراد نمی گیرد. سپس زن موی بلوند و بلندی را از جوراب همسرش هنگام شستن لباس هایش بیرون می کشد و دیدگاه او تغییر می کند.

 

[ماهی زلال پرست]

6. تحقیق در مورد فضاسازی می تواند منجر به ایده های جدیدی شود​

در بیشتر موارد، حداقل باید کمی تحقیق کنید تا فضاسازی داستان خود را بتوانید تعیین کنید. انجام این کار معمولاً احتمالات و رویدادهای داستانی جدیدی که قبلاً در نظر نگرفته اید را ایجاد می کند.

حال که نسبت به نقش مهم فضاسازی در داستان آگاه شدید، فضاسازی را در کتابهای مورد علاقه خود بررسی کنید و سعی کنید از نکات گفته شده در فضاسازی داستان های خود نیز کمک بگیرید.